Ouderdomsrimpels

vorige pagina

OUDERDOMSRIMPELS : IN SCHOONHEID LEREN DRAGEN, door Prof. Dr. An GOOSSENS, maandag 28 mei 2001

DE HUID : een scherm tussen lichaam en omgeving

Spreker begon met een zeer brede toelichting over de samenstelling en de functie van de huid en dit geïllustreerd met dia’s. Een kleine doch onvolledige toelichting daaromtrent zal toch helpen alles te begrijpen.

De huid is een orgaan met vele functies. Ze moet het verlies van water en zouten tegengaan. Ze schermt het lichaam af tegen zonlicht en is barrière tegen het binnendringen van vreemde stoffen en infecties. Ze heeft een belangrijke rol als gevoelsorgaan en in de regeling van temperatuur.

De huid is opgebouwd uit drie lagen weefsel die voor stevigheid en soepelheid zorgen.

1.De opperhuid (epidermis)

Zelf onderverdeeld in verschillende lagen.

De regeneratielaag : die continu om de 28 dagen zorgt voor vervanging van de huid, bij ziekte zoals psoriasis gebeurt die vervanging op 4 dagen.
De hoornvormende laag scheidt vetten (lipiden) af die vochtverlies tegengaan en speelt ook een rol in de verhoorning van de cellen.
De hoornlaag : deze gaat uiteindelijk langzaam afschilferen.
Op die hoornlaag ligt een vetlaagje (hydrolipenfilm) dat gevormd wordt door zweet en talg (sebum) dat het vochtgehalte in stand houdt.

Naast de besproken huidcellen zijn er nog cellen van Langherhaus die instaan voor het afweersysteem.
Anderzijds zijn er melanocyten die een kleurstof, melanine produceren. Deze kleurt de huid bruin bij blootstelling aan de zon en beschermt tegen ultravioletstralen (U.V.).

2. Lederhuid (dermis)

Staat in voor de soepelheid en de veerkracht via bindweefselbundels (van collageenvezels) en talrijke elastische vezels (elastine).
Daar vindt men ook de haarwortels, de talg- en zweetklieren, bloedvaten, zenuwen, voelorgaantjes en afweersysteemcellen.
Tussen opperhuid en lederhuid zijn er nog plaatselijk al of niet veel verbindingspapillen afhankelijk van de druk en wijziging waaraan de huid blootstaat.

3.Onderhuid (hypodermis)

Ook stootkussen genoemd, bestaand hoofdzakelijk uit vet en fungerend als isoleerlaag om warmteverlies tegen te gaan.
De verbinding van de onderhuid met de diepere weefsels is belangrijk voor de beweeglijkheid van de huid. In het gelaat is de huid stevig verbonden wat talrijke gelaatsuitdrukkingen mogelijk maakt.
Op andere plaatsen is ze zeer los bv. oogleden waardoor ze zeer soepel kan bewegen.

HOE ONTSTAAN OUDERDOMSRIMPELS ?

Het meest zichtbare resultaat van de veroudering manifesteert zich in de huid onder vorm van nieuwe huidplooien nl. rimpels tengevolge van meerdere processen :

De verschillende huidlagen worden "dunner" door vertraging van de celdeling en het aftakelen van de tussencelruimte. Alleen de hoornlaag blijft onveranderd.
De huid krijgt een "bleker" uitzicht door verminderde doorbloeding.
De huid wordt "droger" door de afgenomen talgsecretie. Dit is meer uitgesproken bij vrouwen dan mannen omwille van de sterkere daling van de mannelijke hormonen bij de vrouwen vanaf de menopauze tot 70 jaar. Bij de mannen is de daling dan pas meer uitgesproken.
Ook is het wegvallen van oestrogeen vanaf de menopauze mede oorzaak want oestrogeen is belangrijk voor de vorming van hyaluronzuur dat zelf grote hoeveelheden kan weerhouden.
Het aantal actieve zweetkliertjes neemt sterk af soms tot 70 %. Vandaar dat men minder zweet bij verouderen wat op zich het droger worden bevordert.
De dermale papillen tussen opperhuid en lederhuid vervlakken waardoor de huid minder opgespannen is.
Ook de spankracht van het bindweefsel daalt.
De vetcellen in het onderhoudsweefsel verliezen hun opslagcapaciteit waardoor de vetlaag gaat smelten

Door al deze processen wordt de huid slap.

OORZAKEN VAN VEROUDERING VAN DE HUID.

Dit proces loopt gelijk met het verouderen van het menselijk lichaam. De kennis van de meeste verouderingsprocessen blijft beperkt tot de vaststelling van de verschijnselen.

Zonlicht : speelt een belangrijke rol in de huidveroudering zelfs zo groot dat jarenlange blootstelling aan de zon een veel grotere schade berokkent dan het gewoon verouderingsproces. Buiten de zonnebrand of zonneallergie veroorzaakt zonlicht voornamelijk schade op lange termijn. De ultravioletstralen van zonlicht (zowel UV-A als UV-B) berokkenen voornamelijk schade aan de opperhuid eventueel ook aan de celwanden. Ook zonnebank is nadelig zij het in mindere mate.
- Goed- en kwaadaardige huidletsels kunnen het gevolg zijn.
- Epitheliomen de meest frekwente (90 %) zijn goedaardig doch vroegtijdig ontdekt zijn ze voor 95 % geneesbaar.
- Melanomen daarentegen zijn huidkankers die in de pigmentcellen (melanocyten) ontstaan voor ongeveer 8 %. Ze ontstaan dikwijls uit een moedervlek ook op plaatsen die niet aan de zon blootgesteld werden. Vroege opsporing van melanomen is belangrijk omwille van de uitzaaiing naar andere delen van het lichaam reeds in een vroeg stadium. De melanomen blijven toenemen in West-Europa.

Zonlicht heeft ook een negatieve invloed op het afweersysteem in de huid wat oorzaak zou zijn van virusinfecties, o.a. herpes (of koortsblaas) en huidschimmels.
De beste bescherming tegen zonlicht is de blootstelling vermijden wat praktisch onuitvoerbaar is.
- Aangepaste kledij en zonnecrèmes vooraf waarin UV-A en UV-B filters verwerkt zijn kunnen het effect van zonlicht efficiënt afzwakken. Hydraterende melk nadien is ook belangrijk. Een goede bescherming is des te belangrijker naargelang de natuurlijke bescherming tekortschiet. Men onderscheid zes huidtypes : van type 1, nl. de blond- of roodharigen die zeer vlug verbranden tot type 5 en 6, nl. de sterk gepigmenteerden zoals Indianen, Mexicanen, Aziaten en zwarten. De Belgen horen meestal tot huidtypes 2 en 3 waarbij een goede bescherming is aangeraden, nl. minstens factor 12 en een breed spectrum. Zon in de bergen (skieën) en aan zee is sterker, dus meer bescherming nodig.
Koude en wind : kunnen ook uitdroging in de hand werken. Denk aan de winterhanden, zeker als men daartoe aanleg heeft.

Veel water : bevordert uitdroging. Beroep waar veel water en/of detergenten gebruikt worden vraagt : handschoenen en hydraterende crèmes als bescherming

Vrije radicalen : zouden eveneens een rol spelen in de aftakeling van de huid. Ze ontstaan tijdens vele normale lichaamsprocessen bij abnormale stofwisseling doch ook onder invloed van externe factoren zoals vervuiling, tabak en zonlicht.

IS PREVENTIE VAN RIMPELS MOGELIJK ?

Tegen zonlicht kan men de huid beschermen.
Bij verouderen :
- zo min mogelijk zepen gebruiken;
- ook zeeploze zeep bevat detergenten;
- badschuimen en douchegels zijn af te raden;

badolie of doucheolie wel aangeraden;
badzout (keukenzout) zoals zeewater werkt hydraterend;
heet water is meer uitdrogend dan koud;
hydraterende crèmes laten de rimpels minder zien.

COSMETICA

dat zij een verfraaiing bewerkstelligen is duidelijk, doch fundamenteel verandert er weinig;

het belangrijkste is een filmvormend doch kortstondig effect dat de spankracht van de huid verhoogt, alsook een hydraterend effect dat de elasticiteit en soepelheid van het huidoppervlak verbetert;
zij verwerken allerlei vitamines (A – C – E) en antioxydantia die normaal via een gevarieerde gezonde voeding via de bloedbaan naar de huid overgebracht worden.
Zout, zweetextracten en hyaluronzuur worden eveneens erin verwerkt.
De stof waarvan de invloed zeker bewezen is, is Vitamine-A zuur. Het irriteert wel de huid en is echter als geneesmiddel geregistreerd. In de cosmetica worden Vitamine A- esters en -aldeheyden verwerkt die minder effectief zijn doch ook minder irriterend.

ANDERE METHODEN

Peeling :

Met irriterende scheikundige producten wordt de huid verbrand en schaaft zo de huid af
Dit wordt ook mechanisch, door afschaven met schijfje, vooral bij littekens toegepast.
Deze beide methoden dienen onderscheiden van de commerciële peelings die door schoonheidsspecialisten of thuis mogen toegepast worden.
Schoonheidsspecialisten mogen wel de minder diepe opperhuidpeeling toepassen door wrijving met sponsjes, crèmes, korreltjes doch een blijvend effect op huidveroudering is nul.

Injecties

Vooral de rimpels tussen neus en mondhoeken in de bovenlip en ook de verticale voorhoofdrimpels kunnen zo gecamoufleerd worden doch het effect is beperkt in tijd.

Collageen, Hyaluronzuur, silicones of eigen vet kunnen in de rimpels ingespoten worden.

Lasertherapie

Na de behandeling waarbij de huid lokaal ontstoken is verdwijnen de rimpels slechts tijdelijk.

Face-lift

De elasticiteit en soepelheid van de huid wordt gebruikt om de rimpels weg te werken. Opgelet de mimiek kan veranderen.

De slotzin van de spreker was duidelijk en realistisch :

"Oud worden is een ongeneeslijke ziekte

waar we niet aan ontsnappen tenzij door vroege sterfte.

Bedenk dat de zee haar schoonheid voor een stuk aan haar rimpels te danken heeft.

Ouderdom in schoonheid leren dragen is een levenskunst."

Alhoewel deze voordracht met heel wat nuttige tips voor de zomer ideaal gepland was konden velen toch niet weerstaan aan de verleidelijke zon. Wellicht onwetend werden hun rimpeltjes daardoor nog wat dieper ingegroefd. De aanwezigen konden daarentegen genieten van deze boeiende en interessante voordracht waarvoor wij spreker zeer hartelijk danken.

Frans Pollefeyt

vorige pagina