vorige pagina

Omwille van de dramatische gebeurtenissen van 11 september laatstleden die een plotselinge verandering hebben veroorzaakt in de wereldpolitiek, heeft de Heer Eyskens zijn spreekbeurt vooral toegespitst op een toelichting hiervan. Zijn ervaring als Minister van Buitenlandse Zaken heeft hem hierin uiteraard geholpen.

Terrorisme is niet nieuw. Wel nieuw is de wereldwijde vertakking, gesteund door het moderne communicatienetwerk zodat terroristen elkaar kunnen informeren en ondersteunen. Gans het onzichtbare circuit van wapens, drugs, zwart geld, schuilplaatsen voor terroristen, de gekende terroristische organisaties zoals ETA, IRA, enz…ze hebben allen banden met elkaar. Het gaat om een niet te vatten draak, een soort octopus; tegenover zelfmoordcommando’s staat men praktisch machteloos. Nog moeilijker wordt het omdat sommige terroristen zich in voorbereiding op hun daad jaren kunnen rustig houden ( de zogenaamde sleepers), zich gedragen als voorbeeldige burgers, om dan plots uit te breken, zoals in Amerika is gebeurd. En we zwijgen dan nog van de biologische wapens en de chemische wapens (alhoewel deze laatste enkel in gespecialiseerde laboratoria kunnen worden aangemaakt, en die zijn goed gecontroleerd).

• Door de aanslag van 11 september werd Amerika getroffen in zijn eigen hart, in de symbolen die het het meest dierbaar waren. Na een eerste emotionele reactie, heeft dit land zich beheerst en uiteindelijk verstandig gereageerd. De start van deze oorlog tegen Afganistan is niet onvoorbereid gebeurd. Naast haar eigen bevriende landen werden de Arabische landen en de andere omliggende landen geraadpleegd, zodat een brede zij een ietwat passieve alliantie werd opgezet. Merkwaardig is de toenadering en de bijna vriendschap die er tussen Poetin en Bush gegroeid is; bijna de voorbode van een NAVO voor gans het noordelijk halfrond. De achillespees in heel dit gebeuren is gesitueerd in Pakistan. Hoelang zal Moecharaff kunnen standhouden tegen de voorstanders van de Taliban in eigen land. Een omverwerpen van zijn regime zal Amerika niet kunnen tolereren. Pakistan bezit immers atoomwapens.
• Opvallend in heel deze gebeurtenis is de geringe plaats die de Europese Unie heeft gespeeld. Amerika heeft ons praktisch niet geraadpleegd. Hun partner was in feite Tony Blair, de eerste minister van Engeland.
• Ook de UNO heeft geen rol kunnen spelen. Misschien zal ze een rol kunnen vervullen wanneer de oorlog voorbij is. Misschien moet het land nadien onder UNO-voogdij komen.
• Opvallend is ook de reactie van de Arabische wereld. Alhoewel ze de Amerikaanse reactie niet echt goedkeuren, gedragen ze zich opvallend voorzichtig. Nochtans is er heel wat frustratie aanwezig in de Arabische wereld.

Over wat er omgaat in de Arabische wereld weten wij in feite heel weinig. Dit heeft ook te maken met hun zeer moeilijke taal (moeilijker dan het Chinees) zodat heel weinigen in het Westen hun teksten kunnen lezen of hen in hun eigen taal beluisteren. Arabië met de Islam heeft vanaf de achtste eeuw een van de grootste beschavingen van de wereld ontwikkeld. Gans onze kennis van de oudheid, de sterrenkunde, de algebra komt langs hen om. In de 15^e en 16^e eeuw is deze beschaving tot stilstand gekomen. Dan pas is de West-Europese beschaving opengebloeid. Voor deze omslag zijn er verschillende verklaringen mogelijk:

- Koude en gematigde klimaten met de wisseling van seizoenen sporen meer aan tot dynamiek. Deze volkeren moeten zich leren voorzien voor de moeilijke tijden van de winter, anders overleven ze het niet.

- Ook de godsdienst kan een rol spelen. De Islam is een godsdienst van volledige onderwerping aan Allah. De Koran is letterlijk te nemen. Voor het persoonlijk initiatief of democratie is er in feite geen ruimte. Onze godsdienst gegroeid uit het Jodendom laat meer ruimte toe. Heel de religieuze geschiedenis van het Joodse Volk houdt voor een deel een gevecht in met God; regelmatig uitingen van contestatie, wat al begon met het boek ‘Job’ , de opstand tegen het lijden. Ook binnen onze eigen Kerk heeft zich dit herhaald, o.a. de opstand van Luther. Deze contestaire, kritische houding is een bron van dynamiek, vooruitgang. Wij hebben evenwel ook perioden van verknechtend fundamentalisme gekend, denk maar aan de inquisitie, de strijd van de Kerk tegen de wetenschap met name de veroordeling van Galileï , de veroordeling van de evolutieleer enz..

Heel deze evolutie, de dominantie van de Westerse wereld heeft in de Arabische wereld en de Islam een diepgaand gevoelen van frustratie ontwikkeld. De recente golf van een onverdraagzaam fundamentalisme is er een gevolg van. Men kan het een haat-liefde verhouding noemen. Enerzijds kijkt men op naar de Westen, wil men genieten van dezelfde materiële voordelen, maar anderzijds wordt het Westen aangewezen als zondebok voor alles wat bij hen misgaat. Meer specifiek worden de ogen gericht op de USA. Dit gaat gepaard met allerlei leugens die verspreid worden. Hoe groter de leugen hoe meer geloofwaardig hij is.

Deze beweging is bij ons vooral bekend geworden sinds de gewelddadige betogingen in Seattle, Göteborg, Genua. Ook deze beweging is ontstaan uit een vorm van frustratie tegenover het huidige economisch systeem dat blijkbaar de wereld beheerst. Dit systeem, de markteconomie wordt door hen ervaren als het zuiver liberale kapitalisme, waardoor de wereld nog verder uiteen groeit in een onoverbrugbare kloof tussen arm (het Zuiden) en rijk (het Noorden) waarvan het Westen de grote oorzaak zou zijn. In hun redenering hebben ze voor een gedeelte gelijk. Willen wij aan deze landen toelaten zich te ontwikkelen dan moeten wij hen meer ruimte bieden voor hun export. Bijvoorbeeld brengt ons Europees protectionistisch landbouwbeleid hen veel schade toe. Anderzijds dragen deze landen ook schuld. In een land waar alles verkeerd loopt, met corrupte leiders kan men niet gaan investeren.

Ook dit is een punt waaraan zich de Arabische wereld grondig ergert. Ze verwijten de Amerikanen dat ze te weinig druk op Israël uitoefenen en in feite de Joden blijven ondersteunen. Anderzijds moet men ook erkennen dat hun steun aan de Palestijnen grotendeels lippendienst is, gebruikt in functie van hun haat tegenover Amerika. Zij hebben in feite niets gedaan voor de Palestijnse vluchtelingen en ze ook voor een groot deel uit hun eigen land verjaagd (Jordanië, Libanon).

Juist vóór de machtsovername door Sharon, had Barak ( de vorige premier) in feite een mooi vredesvoorstel gedaan, waarin Israël zeer veel toegingen ging doen. Dat Arafat dit spijtig genoeg niet aanvaard heeft, is wellicht de druk van Hamas en de Hezbollah waaronder hij staat.

Enkele jaren geleden verscheen het boek ‘ The End of History’ van de auteur Fukajama. Daarin werd gesteld dat de strijd tussen de ideologieën voorbij was. Het communisme had immers zichzelf verslagen, was van binnen uit geïmplodeerd. De liberale markteconomie zou voortaan gans de wereld beheersen. Dit systeem zou wereldwijd vrede en welvaart brengen. Dit boek met zijn nieuw credo kende veel succes.

In deze zelfde tijd publiceerde S. Huttington een gans ander boek ‘The clash of Civilizations’ waarin hij stelde dat de vroegere strijd tussen ideologieën zou worden vervangen door de strijd tussen culturen en de hiermee verbonden religies. Enkele jaren geleden hechtte bijna niemand geloof aan zijn voorspelling. De huidige wereldconflicten lijken hem meer gelijk te geven.

vorige pagina