ZORG VOOR UW HART, door Prof. Dr. P. Lijnen, maandag 28 januari 2002 2de deel van het verslag, volgend op dit van Seniorama Nieuws van mei
I. HOE HET RISICOPROFIEL GUNSTIG BEÏNVLOEDEN ?
1ste Door te stoppen met roken. Het is nooit te laat om te stoppen, doch beter is er nooit mee te beginnen. Vooral de meisjes zijn de laatste jaren fel gaan roken. Het is vooral moeilijk om van de gewoonte af te geraken, doch waar de wil om te stoppen aanwezig is zijn er meerdere hulpmiddeltjes die met ondersteuning van de huisdokter het succes op slagen verhogen.
2de Gezond eten
Vooral vetverbruik dient gematigd zowel :
vet vlees
harde vette kazen
volle melkproducten
vaste margarines (boter, room)
gestold frituurvet (ander frituurvet mag)
e.a.
De onverzadigde vetten echter verlagen het cholesterolgehalte. Men vindt ze :
in zachte vetstoffen (oliën)
in vis
in noten (behalve cocosnoot)
in minarines
in alle mogelijke soorten oliën (olijfolie is de beste).
Gemiddeld verbruikt de Belg ± 330 mg cholesterol per dag, het toegelaten maximum zou de 250 mg/dag niet mogen overschrijden.
Naast het vetgebruik zijn vezels ook zeer belangrijk i.v.m. cholesterol. Deze gaan namelijk het darmtransport activeren en zo het cholesterol helpen afvoeren. Vezels vindt men in niet geraffineerde plantaardige voedingsmiddelen o.a. fruit en groenten, bruin brood e.a.
Zout dient beperkt.
toevoegen is altijd overbodig en dit voor alle soorten zout;
tuinkruiden en specerijen mogen vrij gebruikt worden;
overdreven gebruik van gezouten producten zijn een grote bedreiging voor de jeugd, denk maar aan de chips en de vele andere gelijkaardige producten;
brood bevat nog altijd te veel zout;
zoutarme voedingswaren zijn steeds aanbevolen.
Calorieënbeperking : dit kan alleen door minder en/of anders te eten. Men neemt te veel calorieën op ten opzichte van het verbruik
Teveel alcohol voert bedrieglijk veel calorieën aan
Ruime consumptie van complexe koolhydraten (zetmeel) is aangeraden, suiker daarentegen heeft geen enkele voedingswaarde en voert alleen maar nutteloze calorieën aan.
HOE KOMT MEN TOT GOEDE EETGEWOONTES ?
- Geen maaltijd overslaan is aangeraden
- Regelmatig eten eveneens
- Het ontbijt is de belangrijkste maaltijd vandaar het gezegde :
"Ontbijten als een koning, lunchen als een prins en avondmalen als een arme".
Lichaamsbeweging
Is eveneens zeer belangrijk, zeker in onze tijd waar te zittend geleefd wordt en zo te weinig calorieën verbrand worden.
Regelmatig sporten is gunstig i.v.m. hart- en vaatziekten; o.a. wandelen, fietsen, zwemmen zijn zeer goede sporten. Beter dagelijks 15 minuten dan 1 volle dag per maand. Competitie vraagt medische keuring, opvolging en training.
II. HOE MELDEN ZICH HART- EN VAATZIEKTEN ?
Heel dikwijls treden ze plots op zonder verwittiging. Pijn in de borstkas bij inspanning is een alarmsignaal. Kortademigheid bij inspanning, gezwollen voeten, plots bewustzijnsverlies, en duizeligheid bij inspanning vragen steeds een grondig onderzoek.
De huisarts is uw eerste raadgever en onderzoeker o.a. van uw bloeddruk, eventueel bloedanalyse en een electrocardiagram. Bij enige twijfel kan hij bij de hartspecialist gespecialiseerde aanvullende onderzoeken aanvragen die zekerheid geven omtrent uw (hart)klachten.
III. BEHANDELING
Thans is er een grote gamma aan goede geneesmiddelen.
Als deze toch falen, kan men nog :
III. DIEET ARM AAN VERZADIGDE VETZUREN
Volledigheidshalve heb ik een uitgestippeld dieet arm aan verzadigde vetzuren eraan toegevoegd. Dit wordt door de dieetafdeling van de U.Z.K.U.L. meegegeven met patiënten die bedreigd zijn door hart- en vaatziekten. Let wel, voorkomen is beter dan genezen zodat we er allemaal heel wat kunnen van opsteken.
|
Verboden |
Vrij toegelaten |
|
Vetstoffen |
|
| Boter, lichte
boter, halfvolle boter, gewone margarine, uitgesmolten runds- of varkensvet,
schapenvet en alle bak- en bereidingsvetten Palmolie, cocosolie |
Margarine of
minarine van het onverzadigde type met een goede P/S verhouding. Voor bakken en braden : bakmargarine voor bijzondere voeding. Maïsolie, soyaolie, zonnebloempitolie, arachideolie, olijfolie (respecteer de maximumtemperatuur). Voor frituren : de juiste oliesoort gebruiken (beperk de gefrituurde bereiding tot 1 x per 14 dagen) regelmatig de olie verversen. Mayonaise, sla- en vinaigrettesausen op basis van toegelaten oliesoort. |
|
Eieren |
|
| Maximum 1 eierdooier per week | |
|
Kaas |
|
| Vette en halfvette
witte kaas Vette en roomsmeerkazen Harde kaassoorten met een vetgehalte hoger dan 30+ |
Magere witte kaas
met of zonder fruit, met of zonder kruiden. Beperkt gebruik van : Magere smeerkaas max 20+ Magere broodkaas lager of tot 30+ |
|
Melk |
|
| Volle melk, volle
melkpoeders, halfvolle melk, yoghurt van volle melk Slagroom, koffieroom, light room, gecondenseerde melk Alle spijzen bereid met volle melk zoals de verschillende papsoorten, pudding, chocolademelk, milkshake e.d. |
Magere melk;,
magere melkpoeders, magere chocolademelk, zure magere melkdranken zoals
karnemelk, met of zonder fruit, babeurre, magere yoghurt met of zonder
fruit. Koffiemelk met een goede vetzuursamenstelling. |
|
Vlees |
|
| Meer dan 200 gr.
kalfs-, runds- of varkensvlees per week. Eend, schapenvlees, lamsvlees Bacon, ham, rauwe ham, spek Alle bereide vleeswaren zoals saucijzen, vleespasteien, worst Alle vleesconserven en alle kant en klare vleesbereidingen Orgaanvlees Vleessaus behalve de totaal ontvette |
Kip, kalkoen,
gevogelte en wild : zo vet aanwezig is dit verwijderen Paardenvlees Beperk het gebruik van mager kalfs-, runds of varkensvlees tot 200 gr. per week Vleesvervangers : Seitan Quorn Tofu Het verdient aanbeveling vlees te vervangen door vis. |
|
Verboden |
Vrij toegelaten |
|
Vis |
|
| Alle kant en klare visbereidingen gepaneerd of reeds gebakken, gekochte vissalades | Alle soorten magere
vis Vette vissoorten en visconserven (olie afgieten) tot max. 200 gr. per week Mosselen, oesters en St.-Jacobsschelpen Schaaldieren : krab, kreeft, garnalen, scampi’s of langoustines mogen met mate gebruikt worden. |
|
Aardappelen |
|
| Alle kant en klare aardappelbereidingen, kroketten, gekochte voorgebakken frieten alle chipssoorten | Gekookte of
gestoomde aardappelen Aardappelpuree met afgeroomde melk, zonder eierdooier Aardappelvlokken : te bereiden met afgeroomde melk zonder eierdooier Gebakken aardappelen of frieten in toegelaten oliesoort |
|
Groenten en fruit |
|
| Kant en klare
diepvriesgroenten Kokosnoot |
Alle verse
groenten, alle groenteconserven, alle niet bereide diepvriesgroenten Vers fruit, diepvriesfruit, opgelegd fruit Noten in kleine hoeveelheden |
|
Soepen |
|
| Soep met vet, vette
bouillon Gekochte of diepvriessoep, soep in blik, soepmengsels in pakjes |
Magere groentesoep, ontvette bouillon (laten afkoelen en het gestolde vet verwijderen) vetarme bouillonblokjes |
|
Suiker, zoet broodbeleg, snoepgoed |
|
| Chocolade onder
alle vormen Alle ander snoepgoed dat niet bij toegelaten staat Roomijs, consumptieijs Alle gebak |
Witte en bruine
suiker, gelei, marmelade, honing, keuken-, melasse, kandij- en
vruchtensiroop Kauwgom, zuurtjes, drop, witte meringue, sorbet en waterijs, zelfgemaakte marsepein op basis van amandelen Beperkt gebruik van : Becel chocopasta |
|
Brood en deegwaren |
|
| Fantasiebrood,
luxebroodsoorten, krentenbrood, suikerbrood, sandwiches Alle soorten taarten, gebakjes, speculaas |
Gewone broodsoorten
(bij voorkeur bruin brood) Volgranenkoeken, rijstwafels, peperkoek Beschuiten Rijst en deegwaren (bij voorkeur bruine of volgranen) |
|
Dranken |
|
| Dranken zoals
water, mineraalwater, spuitwater, koffie, thee Alle fruitsappen en groentesappen Bier, wijn en frisdranken in beperkte mate |
|
Productinformatie
Hier volgen enkele voorbeelden van producten die in uw voeding kunnen passen. Deze onvolledige lijst is geen weerspiegeling van onze voorkeur voor vermelde producten, ze is enkel bedoeld als hulp voor de patiënten. Bij niet vermelde producten moet u steeds de samenstelling op de verpakking nagaan. Bij twijfel raadpleeg uw diëtiste.
|
Magere smeerkaas, smeltkaas en gegiste kaas |
Magere harde kaas 20 + |
| Fit Santana smeerkaas en sneetjes in aluminium Chalet fit Ziz magere sneetjes in aluminium Jogging Maredsous light La vache qui rit regime (geel etiket) Effi Effi camembert 30 + Suprème des Ducs 25 + Becel broodbeleg 26 + |
Frico 20 +
Uniekaas 20 + Sany-line 20 + Altena 20 + Samsoe 20 + La Basquaise 20 + Loka 20 + Sint-Maarten 20 + Dacapo Milner 30 + Samsoe 20 + Emmenthaler light Merzer Westlite Tomme de Savoie dieet Magere boerenkaas van Herve |
Vetstoffen rijk aan linolzuur
| Margarine voor bijzondere voeding |
Minarine | Bereidingsvet | Frituurolie |
| Vitelma Butella super (Aldi) Culino (Colruyt) Derby (Delhaize) Bertolli Belolive |
Becel Essential Becel control Minelma Alpro Soya Delhaize Effi Butella : Soya Margarine |
Becel (bak- en
braad) Vitelma (bak- en braad) Alpro Soya (bak- en braad) Olijfolie Solo vloeibaar Bertolli |
Becel Vitelma Vandemoortele Excellence Olijfolie Arachideolie |
Magere slasauzen
| Dressing | Light vinaigrettesaus |
| Dressing yoghurt
Santane Becel dressing Vitelma dressing Dressing light, cholesterolarm Kraft Effi dressing met yoghurt Yagood salad dressing met yoghurt Lesieur vinaigrette dressing met yoghurt |
Santane met fijne
kruiden Santane met sjalot Vitelma slasaus |
| Koffiemelk |
| Becel Nutroma light |
| Graankoeken |
| Heudebert : Evergreen Betterfood Junior Vitabis Aldi : Monare Vitalinea zonder chocolade (Lu) |
| ALGEMEEN BESLUIT : RICHTLIJNEN VOOR EEN GEZONDE VOEDING |
1. zorg voor een gevarieerde voeding
2. zorg voor een juist lichaamsgewicht
3. wees matig met het gebruik van vetten en vervang verzadigd vet door onverzadigd vet
4. wees matig met de inname van cholesterol
5. zorg voor een ruime consumptie van complexe koolhydraten (zetmeel) en voedingsvezels, maar vermijd een te frequent en te hoog gebruik van suikers (mono- en disachariden)
6. wees matig met alcohol
7. beperk het gebruik van zout.
Tot slot blijft mij nog over Prof. Dr. P. Lijnen zeer oprecht te bedanken voor de rustige, didactische manier waarop hij ons meenam door ons hart en onze vaten met al hun bedreigingen. Hij kreeg dan ook een warm en "hartelijk" applaus.
Frans Pollefeyt