RELATIEBEKWAAMHEID BIJ PARTNERS door Prof. Dr. A. Vansteenwegen
Deze berust op “een geïdealiseerd beeld” van
de partner, men ziet hem zoals men die wenst te zien. Het is een gevoelstoestand
waardoor alles zonnig gekleurd is. Men voelt voortdurend een drang naar de
andere toe want men is overtuigd zeer goed bij elkaar te passen en dit voor
altijd.
Men bruist van energie, heeft minder slaap nodig, is meer creatief en zweeft ...
Dit is “de illusie” van de verliefdheid.
Deze toestand heeft ook grote voordelen, bv. voor bedeesde mensen is het een goede startmotor om een relatie in gang te zetten.
In therapie komt men soms mensen tegen die aan het andere uiteinde staan en alles negatief beleven doorheen hun vrezen. Zij kennen alle schuld van hun miserie aan de partner toe, bv. zelfs dat het regent die dag. Zij kunnen niets positiefs meer aan de partner toeschrijven.
Verliefden ervaren een eenheid van aanvoelen en dat doet deugd,
doch dit is nog geen relatie. Verliefdheid is ook niet het resultaat van
inspanningen doch is passief, ze komt en gaat. In het leven wordt men
herhaaldelijk verliefd. Zelfs in een goede relatie kan de ene of andere partner
een tijdje verliefd worden op iemand anders, dit is een deel van het samenleven
wat elk van ons kan overkomen.
Dergelijke verliefdheden kunnen ook in een goed huwelijk voorkomen. Dit is
daarom nog geen relatie met de ander doch kan het wel worden. Men moet er dan
ook samen aan werken, het gaat hier immers om een gevoelstoestand nog niet om
een keuze.
HET VERSCHIL
In elke verliefdheid op weg naar een relatie
komt er op zekere dag een barst in de verliefdheid. Wanneer de partner iets doet
wat stoort in de gevoelseenheid komt “het verschil” plots boven. Men komt tot de
vaststelling dat samenleven met iemand te maken heeft met het verschil.
Er over zwijgen in de hoop de eenheid te bewaren is fout. Niet spreken om de
verschillen niet te laten bovenkomen is fout want dit schept een probleem voor
de relatie. Ook de romantische weg zoals het samen stil zijn aan zee, het
bekijken van maan en sterren kan het verschil niet verdoezelen.
SOORTEN VERSCHIL
De dagelijkse verschillen bij het samenleven met iemand.
Voorbeelden :
hij doet ’s avonds eerst het licht aan en dan de gordijnen open, zij doet juist het omgekeerde
hij vindt het warm, zij te koud
het eten van een pistolet kan volledig anders gebeuren
het rijgedrag verschilt
het leegmaken van de koffietas ... enz. enz.
Wij verschillen in alles. Samenleven is dus rond geraken met de verschillen tussen mensen.
Het grote verschil
Elke partner brengt zijn programma van samenleven mee zoals hij dit in de kindertijd aangeleerd en meegekregen heeft.
Dus in elk huwelijk zijn er twee modellen aanwezig.
Elk heeft zijn (waarden)lijst omtrent :
gedrag
werk
geld
seksualiteit
verplichtingen
rolpatroon
rechten
e.a.
Voorbeeld |
Partner A |
Partner B |
|
i.v.m. kinderen i.v.m. geld |
hoofdzaak bijzaak |
bijzaak hoofdzaak |
Dit kan conflicten geven in de relatie. Dit is daarom geen slechte relatie op voorwaarde dat men het verschil ziet en naar een oplossing zoekt die door beiden aanvaard wordt.
Het verschil in tijdsbeleving naast mekaar
De ene is vlugger, de andere trager.
De ene leeft meer in ’t verleden, de andere in de toekomst.
De ene lost het probleem direct op, de andere stelt uit.
Verschil in verwerkingstijd.
Verschil in tempo van beslissen. Wie echter snel beslist heeft altijd een voetje voor.
Spreker illustreert de verschillen van het koppel door een luimige belevingssituatie.
“Echtpaar in de trein”
De trein maakt zijn vertrouwd geluid en zij rijdt voor-, ik achteruit.
Wij zien dezelfde dingen maar ik heel traag en zij heel snel.
Zij kijkt tegen de toekomst aan, ik zie wat is voorbijgegaan.
Zo is den huwelijksstaat, de vrouw ziet wat gebeuren gaat terwijl de man die naast haar leeft slechts merkt wat zijn beslag al heeft.
Van nieuw begin naar nieuw begin rijdt zij de wijde toekomst in en ik ’t verleden uit en beide aan dezelfde ruit.Dat is een relatie. Via het verschil wordt de gevoelseenheid doorbroken.
HOE OVERBRUGGEN TWEE MENSEN DIT “VERSCHIL” ?
Om te komen tot een langdurige relatie zijn er drie bruggen :
Eerste brug :
Men moet met elkaar spreken om te komen tot een gemeenschappelijk begrijpen wat men “constructen” noemt.
Inspelend op het voorbeeld van daarnet :
Wat zijn kinderen voor u ? Wat betekent geld voor u ? Wat zijn kinderen voor mij ? Wat betekent geld voor mij ? Wat zijn kinderen voor ons ? Wat betekent geld voor ons ? Daarbij overschrijdt men het verschil. Zo kunnen alle verschillen besproken worden.
Tweede brug :
Komen tot een werkelijk doorleefd gevoel.
Wat zijn gevoelens ?
Dat is de weerslag die ik in mezelf vind als ik iets doe. Gevoelens maak ik niet. Intimiteit in een relatie ontstaat als een partner zijn binnenkant laat zien, zijn gevoelens kan meedelen.Gevoelens met elkaar leren delen omvat twee aspecten :
- Enerzijds het meedelen van het gevoel. Dit is moeilijk.
Mannen hebben het daar moeilijker mee dan vrouwen.° Ook de negatieve relationele gevoelens (ontgoocheling, kwaadheid, pijn, ...) moet men in een langdurige relatie kwijt kunnen aan mekaar zoniet gaat men die opkroppen met schade voor de gezondheid. Dit is thans wetenschappelijk bewezen via labo-onderzoek. Slechte ruziemakers hebben een slechter immuunsysteem en zijn dus kwetsbaarder.
° Als men ze niet kan uiten, kan men ze ook niet verwerken met zijn twee. Dit kan zelfs leiden tot (technische) vijandigheid.
Het uiten van het gevoel, ook al is het negatief, geeft een betere binding.- Anderzijds moet er ook het medeleven zijn. Men moet waarde hechten aan het gevoel van
de partner, het ernstig nemen.° Ook positieve gevoelens moet men aan elkaar meedelen.
Samen naar een film zien is geen gemeenschappelijke ervaring. Dit wordt het pas als elk zijn beleving, zijn visie omtrent de film meedeelt.
Samen ervaringen uitwisselen doet bovendien deugt want men heeft een gedeeld gevoel.Derde brug :
Wat doen bij een verschil dat gevolgen heeft voor wat men gaat doen ?
“Onderhandelen” is de ruggegraat van elk samenleven.
Belangrijk is het verschil op tafel te leggen en niet te camoufleren.
Stelling nemen is een teken van liefde.bv. men wil uitgaan eten en weet dat de ene altijd Chinees wil en de andere Italiaans. Beken uw voorliefde
en zo niet direct een akkoord, zoek naar een oplossing die beiden bevredigt, zoals bv.
een beurtrol afspreken.
of eens Belgisch gaan etenbv. in verband met orde : ene veel te slordig
andere properheidsmaniak
Dit is oorzaak van regelmatige ruzie, doch nooit werden daarover echte afspraken gemaakt.
Afspraken kunnen het verschil aanvaardbaar maken.Fouten bij het onderhandelen
-Bij het begin durft men het verschil niet zeggen uit vrees de liefde te verstoren.
In werkelijkheid is het juist omgekeerd. Hoe kan men een verschil wegwerken of erover onderhandelen als
men het niet kent.
-Aan het einde van de onderhandeling gaat men soms veel meer beloven dan men kan realiseren. Men houdt
rekening met het bestaande verschil dat aanwezig blijft.
Als men onmogelijke beloften doet die men nooit zal kunnen houden is dit telkens bron van nieuwe ruzies
wat na een tijd het vertrouwen stoort.
Zoek dus naar realistische oplossingen rekening houdend met het verschil.
BESLUIT
Deze samenvatting is
maar een afgietsel van de zeer interessante en aangename voordracht die de
spreker ons op een boeiende wijze en gekleurd door vele voorbeelden bracht.
Elk van ons erkende er zijn eigen relatie in zonder er ooit echt te hebben bij
stilgestaan. Dit kan ons alleen maar helpen om zonodig het beter te doen of om
anderen met wijze raad bij te staan.
Prof. A. Vansteenwegen, hartelijk dank.
Dr. F.P.