IS ER NOG EEN SOCIALE ROL WEGGELEGD VOOR EGYPTE?
door mevrouw Agnes Rammant-Peeters, egyptologe
De Egyptische kunst, ontstaan meer dan 3000 jaar voor onze tijdrekening, is nog altijd zichtbaar als voorbeeld en inspiratiebron in vele kunstwerken gemaakt door hedendaagse kunstenaars. Dit is vooral duidelijk in de figuratieve kunst. Figuratieve kunst is de kunstvorm die gebruik maakt van concrete herkenbare vormen en die geplaatst wordt tegenover de conceptuele meer abstracte kunst bedoeld als weergave van een idee. Deze laatste kunstvorm die modern genoemd wordt, en momenteel nog altijd als de echte moderne kunst gezien wordt, is echter moeilijk toegankelijk. Als experiment is deze kunstvorm zeer interessant maar volgens spreekster is hij misschien over zijn hoogtepunt heen en keert men terug tot de figuratieve kunst. Getuige hiervan een tentoonstelling vorig jaar in het Provinciaal Museum voor Moderne Kunst in Oostende onder de titel ‘ Tussen hemel en aarde’, waarin werd aangetoond hoe hedendaagse kunstenaars zich inspireren aan Egyptische en Griekse modellen. Momenteel is er in St.-Petersburg (Rusland) een groep kunstenaars die volledig in deze richting werkt.
In de Egyptische kunst speelde het beeldhouwwerk een zeer belangrijke rol. Beeldhouwwerken waren functioneel in de dodencultuur, in deze betekenis dat in het beeldhouwwerk de geest van een overleden persoon bewaard werd voor zover de mummie van het overleden lichaam niet altijd kan geconserveerd worden. Voor de Egyptenaren was het leven hier op aarde immers maar een overgangsfase. Het was dan ook van belang dat het beeld van de overleden persoon in het beeldhouwwerk herkenbaar werd voorgesteld in een perfect en er gezond uitziend lichaam. Deze beeldhouwwerken werden in compacte vorm analytisch opgebouwd. Ze hadden een stevige structuur wat hen ook beschermde tegen eventuele beschadiging wat voor het nabestaan van de dode nadelige gevolgen zou hebben.
Via dia’s werden verschillende van deze beelden in hun mooie
harmonische verhoudingen en houdingen voorgesteld en vergeleken met er sterk op
gelijkende hedendaagse sculpturen. Het is opvallend hoe de Egyptenaren in staat
waren om uit het harde graniet mooie gepolijste vormen te ontwikkelen, een genot
om naar te kijken en aan te voelen.
Ook in haar vormgeving heeft de Egyptische plastische kunst heel wat invloed
gehad op onze kunst, onder ander het gebruik om het gezicht in perspectief te
tekenen, maar het lichaam gedraaid in de richting van de kijker voor te stellen
(combinatie van twee gezichtspunten).
Tenslotte hebben de mythische thema’s die in de Egyptische kunst regelmatig
worden uitgebeeld ook heel wat van de latere en hedendaagse kunstenaars
geďnspireerd. Dit betreft onder ander de talrijke uitbeeldingen van de godin
Isis met het kind (Osiris) en de figuur van de Sfinx die zoveel kunstenaars
geďnspireerd heeft.
Omwille van de toegankelijkheid van deze figuratieve kunst heeft spreekster zich geëngageerd in een project om deze kunst ook in de gevangenis te brengen. Initiatieven werden reeds genomen in de gevangenissen van Leuven, St.-Gillis, Oudenaarde. Het is de bedoeling dat deze kunst diepere gevoelens bij de gevangene opwekt. Dit kan hem helpen zijn eigen proces van gekwetst zijn en schuldgevoelens beter te verwerken. De voorlopige terughoudendheid van het personeel in de gevangenissen remt evenwel tot nu toe de mogelijkheid om met dit project voluit door te gaan.
Lucas Gellynck
Dr. F.P.