VACCINATIE TEGEN KROEP, KLEM, KINKHOEST BIJ VOLWASSENEN
Dr. Corinne Vandermeulen, dochter van onze voorzitter, kwam op 24 maart 2003 vanuit de “Dienst Jeugdgezondheidszorg K.U.Leuven” een toelichting geven en een oproep doen voor kandidaten i.v.m. een studie van Boostrix bij niet-gevaccineerde volwassenen.
bent ouder dan 40 en u hebt de laatste 20 jaar geen tetanusvaccinatie meer
gehad.
Dan zal onderstaande informatie u wellicht interesseren.
De kans dat u nog beschermd bent tegen tetanus is immers klein.
Ook uw bescherming tegen difterie en kinkhoest zal zo goed als onbestaande
zijn omwille van ontbrekende herhalingsinentingen.
Hieronder vindt u meer informatie over de ziekten difterie, tetanus en kinkhoest, en over de mogelijkheid tot vaccinatie tegen deze ziekten.
Inleiding
Difterie of kroep
Difterie is het gevolg van een infectie met de bacterie Corunebacterium diphteriae. Deze bacterie wordt overgedragen van mens op mens en nestelt zich in de bovenste luchtwegen. Daar wordt een toxine (gifstof) geproduceerd die voor lokale problemen kan zorgen, maar via de bloedsomloop ook op afstand symptomen kan veroorzaken.
Ter hoogte van de amandelen en de slijmvliezen van keelholte en neus, vindt een ontstekingsreactie plaats, die gepaard gaat met de vorming van een dik vuilwit vlies dat een vlotte ademhaling kan belemmeren. De toxinen die bij dit ontstekingsproces vrijkomen kunnen het hart en de zenuwuiteinden bereiken en aanleiding geven tot hartstoornissen en verlammingsverschijnselen. Tot 20 % van de geïnfecteerde personen ouder dan 40 jaar overlijdt na besmetting, ondanks een adequate behandeling met antibiotica en intensieve zorgen.Tetanus of klem
Tetanus wordt veroorzaakt door de tetanusbacil, Clostrium tetani. Deze bacterie komt wijdverspreid voor onder de vorm van sporen in de aarde of in straatvuil. Sporen zijn een ruststadium van bacteriën, waardoor zij resistent zijn tegen warmte, koude of droogte.
Tetanus wordt gekenmerkt door gelokaliseerde of veralgemeende contracties van de spieren, meestal beginnend ter hoogte van de kaakspieren (klem). Deze contracties kunnen zich uitbreiden naar alle spieren van het lichaam; inclusief het middenrif en de stembanden. In ongeveer 60 % van de gevallen is de ingangspoort voor de infectie een klein huidwondje, waarvoor niet altijd medische hulp wordt gezocht. De kans op overlijden bedraagt nog steeds 10-40 %, ondanks intensieve zorgen.Pertussis of kinkhoest
De bacterie Bordetella Pertussis is de verwekker van kinkhoest, met een verschillend ziektebeeld bij jonge kinderen en volwassenen.
Bij volwassenen presenteert kinkhoest zich meestal onder de vorm van hevig en langdurig hoesten (>21 dagen). Studies tonen aan dat 10-30 % van dergelijke langdurige hoestperiodes bij volwassenen verband zouden houden met een besmetting met de kinkhoestbacterie.
Bij jonge kinderen die nog niet of nog onvolledig beschermd zijn door vaccinatie, kent kinkhoest een veel ernstiger verloop, met een hoge mortaliteit. Voor deze leeftijdsgroep bestaat er een vaccinatieprogramma, waarin de start van kinkhoestvaccinatie voorzien is op de leeftijd van 2 maanden. Na volledige basisvaccinatie (4 dosissen) is bescherming gegarandeerd voor de duur van 5 tot 10 jaar.
Gedurende de laatste jaren werd in België en de omringende landen, maar ook in de Verenigde Staten een toename van het aantal kinkhoestgevallen waargenomen, en dit zowel bij volwassenen als bij jonge kinderen. Bovendien blijken volwassenen niet zelden verantwoordelijk te zijn voor overdracht van de bacterie naar jonge kinderen.
Vaccinatie
Veilige kinkhoestvaccins beschikbaar
Omwille van het feit dat de traditionele kinkhoestvaccins bij volwassenen gepaard gingen met een te groot risico op ernstige nevenwerkingen, werden inentingen met deze vaccins boven de leeftijd van 2 – 3 jaar nooit aanbevolen in ons land. Met de recente ontwikkeling van een nieuwe generatie kinkhoestvaccins is vaccinatie van oudere kinderen en volwassenen wel op een veilige manier mogelijk. Deze nieuwe kinkhoestvaccins worden, ook in België, sinds een 3-tal jaren courant gebruikt voor de vaccinatie van jonge kinderen.
Vaccinatie van adolescenten en volwassenen : efficiënt en veilig
Om vlotte vaccinatie van adolescenten en volwassenen mogelijk te maken werd een vaccin ontwikkeld dat de vaccinatie tegen difterie, tetanus en kinkhoest in eenzelfde spuitje mogelijk maakt. Dit combinatievaccin Boostrix genaamd, is momenteel nog niet verkrijgbaar, maar wordt wel verwacht tegen eind 2003 in de Belgische apotheken. Het wordt aanbevolen voor de 10-jaarlijkse bescherming tegen kinkhoest wanneer men op jonge leeftijd reeds de hoger vermelde basisvaccinaties kreeg toegediend of de ziekte vroeger doormaakte.
Dit nieuwe gecombineerde vaccin wordt over het algemeen goed verdragen. Het kan gepaard gaan met lokale reacties (roodheid, pijn of zwelling op de injectieplaats) die ook voorkomen bij de gebruikelijke difterie-tetanusvaccinaties. Deze lokale reacties verdwijnen meestal spontaan en hoeven geen behandeling. Zelden kan er ook koorts optreden of hoofdpijn.
Voor volwassenen geldt de aanbeveling tot difterie-tetanus herhalingsvaccinatie om de 10 jaar. Spijtig genoeg wordt deze aanbeveling onvoldoende opgevolgd, en is de laatste herhalingsinenting bij een groot deel van de volwassenen (boven de veertig jaar) 20 jaar of langer geleden. Bij deze personen is het beschermende effect van vroegere inentingen zo goed als zeker volledig verdwenen, wat hen opnieuw vatbaar maakt voor zowel difterie- als tetanusinfectie. Bescherming kan in dat geval maar opnieuw gegarandeerd worden na basisvaccinatie, d.w.z. door de toediening van 3 dosissen van een difterie-tetanusvaccin.
Studie van Boostrix bij niet-gevaccineerde volwassenen
Doelstelling
De studie die hier wordt voorgesteld wil specifiek nagaan of het nieuwe difterie-tetanus-kinkhoestvaccin (Boostrix) kan gebruikt worden als basisvaccinatie (3 dosissen) bij personen waarvan de laatste tetanusvaccinatie 20 jaar of langer geleden is.
Bijkomende informatie
Indien u interesse heeft om deel te nemen aan deze studie, gelieve dan aandachtig de informatie te lezen. Meer informatie en het toestemmingsformulier kan u bekomen door telefonisch contact op te nemen met één van onderstaande verantwoordelijken.
Prof. dr. Karel Hoppenbrouwers
dr. Corinne Vandermeulen
Mevrouw Katrien Hofkens
Dienst Jeugdgezondheidszorg,
Katholieke Universiteit Leuven
Kapucijnenvoer 35/1
3000 Leuven tel. 016/ 33 68 73 of 016/ 33 68 82
Website : H.T.T.P. : www.jeugdgezondheidszorg.be
De inschrijving is dringend. Het aantal kandidaten moet tegen eind juni bekend zijn.
De vaccinatie is gratis en gebeurt op afspraak in vijf beurten :1ste vaccinatie + bloedafname
2de vaccinatie + bloedafname : na 1 maand
3de alleen bloedafname : na 1maand
4de vaccinatie : 4 maand later
5de bloedafname : opnieuw na 1 maand.
De bloedafnames gebeuren om de stijgende bescherming na de vaccinaties na te gaan en te verwerken in de studie van Boostrix.
De nevenwerkingen zijn minimaal tot onbestaande.Het is wellicht een ideale gelegenheid om een verwaarloosd vaccinatieschema (> jaar geleden) mits een kleine inspanning te actualiseren. Eventueel, bij voldoende aantal kandidaten, zouden de 5 beurten in Seniorama zelf kunnen georganiseerd worden.
Dr. F.P.