NEDERLANDS IS (G)EEN BEDREIGDE DIERSOORT door de heer Eugène Bérode
voordracht van 13 oktober 2003
In verband met Nederlands krijgen politici drie grote klachten binnen :
· Nederlands wordt teveel Engels
· de nieuwe Nederlandse spelling is slecht
· ontoegankelijk taalgebruik (“ik begrijp mijn belastingsbrief niet”).
1. Nederlands wordt teveel Engels
Daar zijn twee zaken te onderscheiden :
a)We gebruiken teveel Engelse woorden.
Straks worden we geen licentiaat meer maar bachelor of master, we leasen een auto, we surfen, doen aan fitness, we schrijven een column, we flossen onze tanden.
b)We gebruiken teveel en fout vertaald Engels.
Japan is het land van de rijzende zon (the rising sun).
We dragen een smoking (maar in het Engels is dat een dinner jack).
We rijden in een old timer (maar voor de Engelsen is dat gewoon een oude man, geen auto).
Besluit : er is weinig te doen tegen die Engelse invloeden. Laten we geen kruistocht organiseren tegen het Engels, we hebben nu eenmaal vrij verkeer van mensen, goederen, ideeën en dus ook van woorden. Daar is niets tegen in te brengen.
We zijn tegen de slogan “eigen Vlaams eerst”.
Toch doen we ons best en soms lukt het heel af en toe eigen Nederlandse woorden te introduceren. Een mooi voorbeeld : strafschop.
2. Rotte spelling
Spelling heeft eigenlijk niets met taal te maken. Taal ontstaat spontaan, organisch, terwijl spelling alleen gebaseerd is op afspraken.
Waarom schroevendraaier, kippenhok maar hondenhok. Waarom ruggengraat, zielenheil maar gewoonterecht en zondeval. Waarom klotespelling en geen klotenspelling (je hebt er daar toch twee van) ? En zo kan je, aldus Bérode eeuwig doorgaan. Hij gaf een hilarische beschrijving van tal van overlegvergaderingen tussen Nederlanders en Vlamingen om tot een nieuwe spelling te komen, maar waar men mekaar om de oren sloeg met tal van tegenstrijdige argumenten en regeltjes.
Besluit : moeten we alweer de nieuwe spelling, die toch oh zo moeilijk is en onlogisch lijkt, veranderen en eenvoudiger maken ?
Neen, zegt Bérode, “Blijf met je fikken van die spelling af. De beste spelling is die die het langst meegaat. Als je alweer gaat veranderen weet je opnieuw niet waar je uitkomt. Blijf er gewoon van af. De Engelsen hebben nooit hun spelling vastgelegd.”
3. Ontoegankelijk taalgebruik
Je moet niet te zeer begaan zijn met taalfouten. Taalfouten hinderen de communicatie niet, onduidelijkheid doet dat wel. Ingewikkelde woordformuleringen, zoals je die te lezen krijgt in officiële documenten, zoals belastingsbrieven, doen je duizelen. “Schrijf waarover het gaat en gebruik geen te lange zinnen. Zeg maar frigo, mazout, sacoche, sparadra, al is dat allemaal geen correct Nederlands.”
In teksten schrijf je wel liever betere woorden en schrijf je liever over een handtas, maar maak je daar niet teveel zorgen over.
Er is overigens een nieuw fenomeen opgedaagd, het “modieus taalgebruik”, dat ook niet altijd dekt wat het eigenlijk wil zeggen.
Vruchtafdrijving werd zwangerschapsonderbreking, in Nederland werd het zwangerschapsafbreking en uiteindelijk kwam men uit op abortus : een duidelijke oplossing voor heel die taalproblematiek.
Het gaat niet altijd even gemakkelijk : zelfmoord is geen zelfdoding. Daar hebben we voorlopig geen taaloplossing voor.
Er is een verschil tussen arbeidsverzuim en afwezigheid wegens ziekte (dat laatste is duidelijk, maar dekt niet alle gevallen van verzuim).
En wat te zeggen over de evolutie van negers naar zwarten naar Afro-Amerikanen ?
Ach, taal. Laten we communiceren. Met mekaar proberen te praten. Hoe dan ook. En laten we ons, zeker op onze leeftijd niet teveel gelegen laten aan juist of onjuist taalgebruik, Engelse invloeden en spelling. Maar mogen we de overheid toch wel eens vragen een duidelijkere en eenvoudigere taal te gebruiken zodat we kunnen verstaan wat ze van ons willen.
De enige conclusie, die ook bij de vraagstelling, naar boven kwam is : we kunnen nog eeuwig doorgaan met discussies over juist of onjuist taalgebruik, het helpt ons geen zier verder. Uw verslaggever zou zeggen : laten we onder de lakens kruipen en mekaar omarmen en mekaar lieve, gekke woordjes toefluisteren. Of ik dan een juist taalgebruik hanteer zal je op dat moment een zorg zijn. Wat ik jou dan toefluister, zal je wel begrijpen....
Jos Tuerlinckx